Wandelen, boodschappen doen of een kort gesprek, het lijkt weinig, maar je lichaam reageert alsof je een marathon hebt gelopen.
Dat is geen gewone vermoeidheid.
Dat is PEM – Post-Exertionele Malaise.
PEM bij Long COVID
PEM bij Long COVID
Waarom je lichaam niet meer vanzelf herstelt
PEM: het kernsymptoom van Long COVID
PEM staat voor Post-Exertionele Malaise. Het betekent dat je klachten verergeren na fysieke óf mentale inspanning. Niet alleen een beetje, maar disproportioneel. En niet altijd meteen: de terugval komt vaak pas uren of zelfs dagen later.
Dit is géén gewone vermoeidheid. Bij 'normale' vermoeidheid herstel je door rust te nemen. Bij PEM werkt dat niet. Je lichaam reageert op inspanning alsof het wordt aangevallen en heeft vervolgens dagen, soms weken nodig om te herstellen van iets kleins.
PEM wordt door onderzoekers en artsen beschouwd als hét kenmerkende symptoom van long COVID. Het komt ook voor bij ME/CVS en Q-koorts (QVS), en valt onder de noemer PAIS: Post-Acuut Infectie Syndroom.
Veel mensen ervaren:
⚪️
Extreme uitputting na een kort gesprek, wandeling of boodschap doen
⚪️ Griepachtig gevoel, zwaar lichaam, spierpijn zonder dat je ziek bent
⚪️ Hersenmist: je kunt niet meer helder denken of concentreren
⚪️ Overprikkeling door licht, geluid of drukte
⚪️ Hartkloppingen na minimale inspanning
⚪️ Benauwdheid en kortademigheid, ook in rust
⚪️ Hoofdpijn die steeds terugkeert
⚪️ Duizeligheid, vooral bij opstaan
⚪️ Pijn op de borst
⚪️ Dagen nodig om te herstellen van iets wat vroeger niets kostte
⚪️ Je voelt je uitgeput zonder dat je iets hebt gedaan
⚪️ Je wílt graag meer, maar elke poging leidt tot een crash
Als dit herkenbaar is, ervaar je waarschijnlijk PEM als gevolg van long COVID. Dit is niet omdat je te weinig rust of ‘te snel wilt.’ Het komt omdat je herstelmechanisme ontregeld is geraakt na de infectie. Bij sommige mensen kunnen deze klachten meerdere maanden tot zelfs jaren aanhouden.
De symptomen verschillen sterk per persoon en illustreren de breedte en complexiteit van het ziektebeeld.
Je lichaam kán de inspanning niet verwerken,
waardoor elke belasting voelt als een stap achteruit.
Waarom herstelt je lichaam niet meer?
Dat is de vraag die iedereen met long COVID en de medische wereld bezighoudt. Waarom lukt het niet meer, terwijl je er alles aan doet? De precieze oorzaak van long COVID is nog onbekend. Er lopen wereldwijd en nationaal veel onderzoeken naar de onderliggende mechanismen en mogelijke behandelingen.
Het antwoord ligt in wat het coronavirus heeft aangericht in meerdere lichaamssystemen tegelijk:
Je zenuwstelsel staat op scherp
Het autonome zenuwstelsel (dat onbewuste functies regelt als hartslag, ademhaling en spijsvertering) kan na COVID-19 in een permanente 'overlevingsstand' blijven hangen. Je lichaam denkt continu dat er gevaar is en komt niet meer tot rust. Dit verklaart klachten als POTS (een hartslag die omhoogschiet bij opstaan), prikkelgevoeligheid en de constante staat van uitputting.
Je immuunsysteem is ontregeld
Bij sommige patiënten blijft het immuunsysteem overactief, waardoor chronische micro-ontstekingen ontstaan. Bij anderen raakt het juist uitgeput. Beide situaties zorgen ervoor dat je lichaam niet meer normaal kan herstellen na inspanning, de kern van PEM.
Je energiesysteem werkt niet meer goed
Steeds meer onderzoek wijst erop dat de mitochondriën (de energiefabriekjes in je cellen) niet goed functioneren bij long COVID. Je lichaam kan letterlijk niet genoeg energie produceren om te herstellen van wat je doet.
Mogelijke virusresten
Er zijn aanwijzingen dat fragmenten van het coronavirus in bepaalde weefsels kunnen achterblijven, bijvoorbeeld in de darmen. Dit kan het immuunsysteem blijvend triggeren en bijdragen aan de aanhoudende klachten.
Hierdoor voelt je lichaam onvoorspelbaar en niet meer te vertrouwen.
Wat gisteren nog kon, kan vandaag te veel zijn.
De impact van PEM op je dagelijks leven
Sinds je Long COVID hebt, voelt je leven anders. Je wilt gewoon weer de dingen doen die altijd vanzelf gingen; een gesprek voeren, even wandelen, voor je gezin zorgen. Maar telkens als je het probeert, komt er een terugslag. Niet meteen, maar uren of dagen later. Alsof je lichaam je straft voor iets kleins. Je plant voorzichtig, schuift dingen vooruit, en steeds vaker zeg je af, omdat je niet wéér dagenlang uitgeput wilt zijn. Je mist wie je was. Je mist voorspelbaarheid, ritme, vrijheid. En het moeilijkste is: anderen zien niet hoeveel het kost om ‘normaal’ te doen.
Dat is de impact van PEM bij Long Covid.
Niet alleen op je lichaam, maar op je hele leven.
Veel mensen met long COVID kunnen niet of nauwelijks meer werken, naar school gaan of voor hun kinderen zorgen. De aanhoudende PEM-klachten raken niet alleen je lichaam, maar je hele sociale leven, je inkomen en je gevoel van eigenwaarde.
Dat is de impact van PEM bij Long Covid.
Niet alleen op je lichaam, maar op je hele leven.
Hoe helpt PEM Therapie bij Long COVID?
PEM Therapie richt zich niet op ‘meer kunnen’, maar op anders herstellen.
PEM Therapie richt zich specifiek op het mechanisme achter de terugval — het probleem waardoor je steeds vastloopt.
De aanpak is anders dan je misschien gewend bent. Het doel is niet 'meer doen.' Het doel is je lichaam opnieuw aanleren hoe rust en balans voelen. Door gebruik te maken van de kracht van je onbewuste, kalmeert je zenuwstelsel en krijgt je immuunsysteem weer de ruimte om te herstellen.
Onze aanpak is:
⚪️
Zacht — zodat je geen overbelasting ervaart
⚪️ Effectief — gebaseerd op kennis van PAIS, PEM en het autonome zenuwstelsel
⚪️ Veilig — ook als je snel overprikkeld bent
⚪️ Stapsgewijs — zodat je lichaam kan volgen wat jij doet
Je hoeft niets te presteren of vol te houden.
Je leert luisteren naar je lichaam, zonder angst voor elke inspanning.
Ervaringsdeskundigen zijn betrokken bij de ontwikkeling, zodat de therapie aansluit bij wat jij als patiënt echt nodig hebt. Tijdens het traject kun je je voortgang monitoren met vragenlijsten, zodat je ziet wat er verandert.
Maak vandaag nog een keuze voor je herstel
Of je nu PEM-klachten ervaart door Long COVID, ME/CVS of QVS, onze training is speciaal ontwikkeld om je te helpen je energie terug te winnen en de kwaliteit van je leven te verbeteren.
Ontdek wat PEM Therapie voor jou kan betekenen
Onze online PEM Therapie biedt een behandeling voor mensen met PEM klachten bij PAIS ziekten zoals Long Covid. Omdat de training online is, kun je deze in je eigen tempo volgen en aanpassen aan je energieniveau.
Bekijk hoe PEM Therapie jou kan helpen herstellen van PEM bij Long Covid.
Lees meer over PEM bij...
ME/CVS
Leer waarom PEM een kernsymptoom is van ME/CVS en hoe je met gerichte ontspanning herstel mogelijk maakt.
Q-koorts (QVS)
Ontdek hoe onze therapie helpt bij het verminderen van klachten en het hervinden van balans in je lichaam.
Post Sepsis Syndroom
Leer waarom herstel na sepsis vaak vastloopt door PEM en hoe je lichaam weer veiligheid en energie kan opbouwen.
Chronische Lyme
Ontdek waarom klachten na Lyme blijven bestaan door PEM-achtige patronen en hoe onze therapie herstel mogelijk maakt.
Post-Legionella Syndroom
Leer hoe PEM een rol speelt bij langdurige klachten na Legionella en hoe je je lichaam uit de overlevingsstand kunt halen.
Let op: Deze informatie is bedoeld ter ondersteuning en vervangt niet het advies van een medisch professional. Raadpleeg altijd een arts voor persoonlijk medisch advies.
Veelgestelde vragen over Long COVID en PEM
Wat is long COVID (post COVID)?
Long COVID is een aandoening waarbij klachten langer dan drie maanden aanhouden na een coronabesmetting. De termen long COVID en post COVID betekenen hetzelfde. In de medische literatuur wordt long COVID ook wel aangeduid als post covid condition. Deze aandoening kan leiden tot langdurige gezondheidsklachten.
Wat is PEM?
PEM staat voor Post-Exertionele Malaise: een verergering van klachten na fysieke of mentale inspanning. Het is het kernsymptoom van long COVID en komt ook voor bij ME/CVS en Q-koorts en andere PAIS aandoeningen.
Hoe lang duren long COVID klachten?
Dat verschilt per persoon. Sommigen herstellen binnen maanden, anderen hebben na twee jaar of langer nog steeds klachten. Ongeveer driekwart van de mensen met post-covidklachten herstelt binnen een jaar, meestal binnen 6 maanden. Er is op dit moment geen manier om te voorspellen hoe lang het duurt.
Wat is het verschil tussen long COVID en ME/CVS?
Er is veel overlap; beide kenmerken zich door PEM, vermoeidheid en cognitieve klachten. Long COVID volgt specifiek op corona, terwijl ME/CVS ook na andere infecties kan ontstaan. Een deel van de long COVID-patiënten voldoet aan de criteria voor ME/CVS.
Wie kan long COVID krijgen?
Iedereen die COVID-19 heeft gehad, inclusief kinderen en volwassenen en mensen met een mild verloop.
Hoe wordt long COVID vastgesteld?
Er is geen specifieke test. De diagnose wordt gesteld op basis van aanhoudende klachten (minimaal drie maanden), een eerdere coronabesmetting en het uitsluiten van andere oorzaken.
Hoeveel mensen in Nederland hebben long COVID?
Schattingen variëren, maar het gaat om honderdduizenden Nederlanders. Onderzoek wijst uit dat 20% tot 37% van de coronapatiënten langdurige klachten ontwikkelt. Langdurige coronaklachten en post covid klachten komen veel voor en kunnen langdurige gezondheidsklachten veroorzaken.
Wat is POTS?
POTS (Posturaal Orthostatisch Tachycardiesyndroom) is een ontregeling van het autonome zenuwstelsel waarbij de hartslag sterk stijgt bij opstaan. Het komt veel voor bij long COVID-patiënten.
Welke behandelingen zijn er?
Er is nog geen geneesmiddel. Behandelopties zijn onder andere PEM Therapie, pacing, multidisciplinaire revalidatie en deelname aan onderzoekstrials zoals de RECLAIM-studie. Er is nog veel onbekend over de beste behandeling voor post-COVID.
Wordt er onderzoek gedaan naar long COVID?
Ja, er lopen veel onderzoeken naar post-COVID, zowel in Nederland als in het buitenland, om meer inzicht te krijgen in de oorzaken, symptomen en mogelijke behandelingen.