Wat is PEM?

en waarom het zoveel meer is dan ‘gewoon vermoeid zijn’

Je wilt er weer kunnen zijn.
Voor je gezin, je werk, het leven dat je had.
Herstellen lukt niet, hoe goed je ook je best doet.
Alsof je lijf vergeten is hoe herstel werkt.

Wat is PEM (Post-Exertionele Malaise) precies?

PEM (Post-Exertionele Malaise) betekent letterlijk: verergering van klachten na inspanning. Dat kan fysieke, mentale of emotionele inspanning zijn.
Zelfs iets kleins – een kort gesprek, een wandeling of wat administratie – kan ervoor zorgen dat klachten uren of dagen later verergeren. De reactie van het lichaam is vertraagd: wat je vandaag doet, voel je vaak pas morgen of overmorgen.

Bij PEM begint de verergering van klachten vaak één of twee dagen na de activiteit; klachten kunnen acuut ontstaan of zich 12-48 uur na inspanning ontwikkelen. De ernst en de duur van de klachten die ontstaan door PEM staan niet in verhouding tot de mate van geleverde inspanning. Klachten zoals extreme vermoeidheid, spierpijn en hersenmist kunnen dagen, weken of zelfs maanden aanhouden. De duur en tijd van het herstelproces zijn vaak langdurig en variëren sterk per persoon.


Veelvoorkomende klachten zijn:

⚪️extreme vermoeidheid na minimale inspanning

⚪️spierpijn, hoofdpijn of een griepgevoel

⚪️hersenmist, overprikkeling of concentratieproblemen

⚪️verstoorde slaap en duizeligheid


PEM is niet ‘gewoon moe zijn’. Het is een ontregeling van het herstelmechanisme van je lichaam, waardoor zelfs rust niet altijd helpt.
PEM komt vaak voor bij onder andere Long Covid, ME/CVS en QVS en heeft grote invloed op het dagelijks leven.

De relatie tussen PEM, Long Covid, ME/CVS en PAIS

PAIS (Post-Acuut Infectie Syndroom) is een overkoepelende term voor aandoeningen waarbij langdurige klachten blijven bestaan na een acute infectie.
De oorspronkelijke ziekteverwekker – een virus, bacterie of parasiet – kan inmiddels verdwenen zijn, maar het lichaam blijft ontregeld.

Binnen PAIS zijn meerdere lichaamssystemen betrokken, zoals het immuunsysteem, het zenuwstelsel en het hart- en vaatstelsel. De samenwerking tussen deze systemen raakt verstoord, wat leidt tot uiteenlopende en vaak hardnekkige klachten.

Tot de bekendste aandoeningen binnen PAIS behoren:

⚪️Long Covid / Post-Covid

⚪️Chronische ziekte van Lyme (en andere tekenbeetziekten)

⚪️ME / CVS (Myalgische Encefalomyelitis / Chronisch Vermoeidheidssyndroom)

⚪️Post-Sepsis syndroom (PSS)

⚪️Post-Legionella syndroom (PLS)

⚪️Q-koortsvermoeidheidssyndroom (QVS)


Veel mensen met PAIS hebben te maken met PEM – het kenmerkende herstelprobleem waarbij klachten toenemen na inspanning.

Diagnose van PEM

Het stellen van de juiste diagnose bij Post-Exertionele Malaise (PEM) is een belangrijke stap richting goede begeleiding en herstel. Een zelftest kan helpen om te ontdekken of je last hebt van PEM, maar het is belangrijk om te weten dat zo’n test geen officiële diagnose van een arts vervangt. Herkenning en goede begeleiding zijn belangrijk om te voorkomen dat klachten verergeren en om terugval te beperken.

 Er is groeiende aandacht voor de (PEM) klachten na een infectie maar het fenomeen zelf is niet nieuw. Ook bij andere PAIS aandoeningen komen overeenkomstige klachten voor, waaronder PEM.

De oorzaak van PEM is nog niet volledig begrepen, maar onderzoek laat zien dat het een complexe wisselwerking is tussen het afweersysteem, het zenuwstelsel en het energiemetabolisme. 

Waarom PEM zo ontwrichtend is

PEM verandert niet alleen je energie, maar ook je vertrouwen in je eigen lichaam.
Wat gisteren nog lukte, kan vandaag te veel zijn.

De verergering van klachten kan soms zonder duidelijke aanleiding optreden: wat de ene dag goed gaat, kan de volgende dag juist klachten verergeren. Niet alleen lichamelijke inspanning, maar ook emoties, stress, weersveranderingen of hormonale schommelingen kunnen een rol spelen bij het ontstaan van PEM.
Dat onvoorspelbare maakt het moeilijk om te werken, een gezin te draaien of zelfs contact te houden met anderen.

De buitenwereld ziet vaak niets aan je, en dat maakt het extra zwaar.
Onbegrip en twijfel nemen de plek in van rust en vertrouwen.

Wat je lichaam nodig heeft

Herstel bij PEM begint niet met meer rust nemen, maar met anders omgaan met je energie. Je lichaam heeft vergeten hoe het moet herstellen, en dat vraagt niet om meer inspanning, maar om herprogrammering van rust.

De eerste stap is begrijpen wat er gebeurt.
Wanneer je de signalen van je lichaam leert herkennen – wanneer je voelt wanneer genoeg echt genoeg is – kun je voorkomen dat je telkens over je grens gaat.

Herstel van PEM klachten betekent niet dat je meteen alles weer kunt.
Het betekent dat je lichaam langzaam leert hoe het zich weer veilig kan voelen.
Daarmee komt er ruimte voor ontspanning, en ontspanning is de basis voor herstel.

Maak vandaag nog een keuze voor je herstel

Ongeacht of je PEM-klachten ervaart door Long Covid, ME/CVS of QVS, onze training is ontworpen om je te helpen jouw energie terug te winnen. Zélfs als je alles al geprobeerd hebt


PEM Therapie

Er is meer mogelijk dan je nu denkt

Herstel vraagt geen extra inspanning, maar een andere vorm van ontspanning.
PEM Therapie helpt je lichaam weer in balans te komen, zonder overbelasting.

Steeds meer onderzoek laat zien dat herstel niet alleen afhangt van rust, maar vooral van de balans in het zenuwstelsel. Wanneer dat tot rust komt, kan ook het immuunsysteem herstellen en krijgt je lichaam de kans om te herstellen.

Daarom hebben wij een training ontwikkeld die dit proces ondersteunt – veilig, effectief en geschikt bij overprikkeling.